Британдық The World Financial Review іскерлік басылымы Қазақстанның шикізатқа тәуелділіктен арылу бағытындағы қадамдары туралы талдау жариялады. Экономикадағы өзгерістердің басым бағыттарының бірі – өңдеу өнеркәсібін дамыту. Оның Қазақстан экономикасындағы үлесі қазірдің өзінде тау-кен өнеркәсібінің үлесінен асып түсті. Бұл өндіріс құрылымының біртіндеп өзгеріп келе жатқанын көрсетеді.
Кейінгі жеті жылда елде 625 жаңа өнеркәсіп кәсіпорын іске қосылып, 62 мыңға жуық жұмыс орны ашылды. Өңдеу секторын дамыту өндірісті локализациялауға, жабдық жеткізуге және өңірлік өндірістік тізбектерге қосылуға мүдделі халықаралық компаниялар үшін қосымша мүмкіндіктер қалыптастырады.
Автомобиль өнеркәсібі өндірістік трансформацияның жарқын мысалына айналды. Соңғы жеті жылда Қазақстанда 800 мыңға жуық автомобиль өндірілді. Өндірістік қуаттарды кеңейтуге Kia Qazaqstan және Astana Motors Manufacturing Kazakhstan ірі жобаларының іске қосылуы ықпал етті. Автомобиль өнеркәсібінің дамуы қосалқы бөлшектер өндірушілерін, жабдық жеткізушілерін және технологиялық компанияларды тартуға мүмкіндік береді. Өндіріс көлемі ұлғайған сайын жергілікті қамту үлесін арттыруға және сабақтас салаларды дамытуға жаңа мүмкіндіктер пайда болады.
Агроөнеркәсіп кешенінің де халықаралық бизнес үшін әлеуеті жоғары. Кейінгі жеті жылда ауыл, орман және балық шаруашылығының жалпы өнімі нақты мәнде 24%-ға, ал ақшалай мәнде 5,2 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге дейін өсті. Өндіріс көлемінің артуы ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, сақтау, логистика, ауыл шаруашылығы техникасы және заманауи технологияларды енгізуге инвестиция салу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Бүгінде бизнес, оның ішінде халықаралық компаниялар Қазақстанның ішкі нарығына ғана емес, экспортқа бағдарланған өндірістер құру мүмкіндігіне де қызығушылық танытып отыр.
Өнеркәсіпті жаңғыртумен қатар ішкі нарық пен кәсіпкерлік базасы да кеңеюде. Соңғы жеті жылда шағын және орта бизнестегі жұмыспен қамту 31,3%-ға артып, 2025 жылы 4,5 млн адамға жетті. Бұл өсім жеке кәсіпкерлер мен шағын компаниялар санының артуы есебінен қамтамасыз етілді.
Кәсіпкерлік сектордың дамуы жергілікті жеткізу тізбектерін қалыптастыруға, серіктестер табуға және ішкі нарыққа шығуға жаңа мүмкіндіктер береді.
Ал экономика ауқымының ұлғаюы жабдыққа, технологияға, қаржылық және кәсіби қызметтерге қосымша сұраныс тудырады.
Құрылыс саласы ішкі нарықты дамыту көрсеткіштерінің бірі болып саналады. Жеті жыл ішінде Қазақстанда 118,3 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Құрылысты кеңейту құрылыс материалдарына, инженерлік жабдықтарға, заманауи технологияларға және ілеспе қызметтерге сұранысты қалыптастырады.
Кәсіпкерлікті дамыту Тоқаевтың экономикалық саясатының басымдықтарының бірі болып қала береді. Президенттің бағыты жеке меншікті қорғауды, бәсекелестікті дамытуды, әкімшілік кедергілерді азайтуды және мемлекеттің экономикаға қатысуын азайтуды көздейді. Осы мақсаттарды жүзеге асыру жеке капиталды одан әрі тарту және неғұрлым бәсекеге қабілетті іскерлік ортаны қалыптастыру үшін маңызды.
*
Эксперты The World Financial Review оценили изменения в экономике Казахстана
Одним из наиболее заметных направлений экономических изменений является развитие обрабатывающей промышленности. Её доля в экономике Казахстана уже превысила долю горнодобывающей отрасли, что свидетельствует о постепенном изменении структуры производства.
За последние семь лет в стране было запущено 625 новых промышленных предприятий, создано почти 62 000 рабочих мест. Развитие обрабатывающего сектора создаёт дополнительные возможности для международных компаний, заинтересованных в локализации производства, поставках оборудования и интеграции в региональные производственные цепочки.
Автомобильная промышленность стала показательным примером промышленной трансформации. За семь лет в Казахстане было произведено почти 800 000 автомобилей. Расширение производственных мощностей поддерживалось запуском крупных проектов Kia Qazaqstan и Astana Motors Manufacturing Kazakhstan. Развитие автомобильной отрасли, в свою очередь, создаёт условия для привлечения производителей комплектующих, поставщиков оборудования и технологических компаний. По мере роста производственных мощностей появляются возможности для углубления локализации и развития смежных отраслей.
Значительным потенциалом для международного бизнеса обладает и агропромышленный сектор. За семь лет валовая продукция сельского, лесного и рыбного хозяйства выросла в реальном выражении на 24%, а в денежном выражении — с 5,2 трлн до 9,8 трлн теңге. Рост производства расширяет возможности для инвестиций в переработку сельскохозяйственной продукции, хранение, логистику, сельскохозяйственную технику и внедрение современных технологий. Сегодня бизнес, в том числе международный, заинтересован не только во внутреннем рынке Казахстана, но и в возможности создавать ориентированные на экспорт производства.
Одновременно с модернизацией промышленности расширяются внутренний рынок и предпринимательская база. За последние семь лет занятость в малом и среднем бизнесе увеличилась на 31,3%, достигнув 4,5 млн человек в 2025 году. Этот рост был обеспечен увеличением числа индивидуальных предпринимателей и малых компаний.
Развитие предпринимательского сектора означает больше возможностей для формирования локальных цепочек поставок, поиска партнёров и выхода на внутренний рынок. А увеличение масштабов экономики создаёт дополнительный спрос на оборудование, технологии, финансовые и профессиональные услуги.
Строительная отрасль является одним из показателей развития внутреннего рынка. За семь лет в Казахстане было введено в эксплуатацию 118,3 млн квадратных метров жилья. Расширение строительства формирует спрос на строительные материалы, инженерное оборудование, современные технологии и сопутствующие услуги.
Развитие предпринимательства остаётся одним из приоритетов экономической политики Токаева. Курс президента предусматривает защиту частной собственности, развитие конкуренции, сокращение административных барьеров и уменьшение участия государства в экономике. Реализация этих целей имеет значение для дальнейшего привлечения частного капитала и формирования более конкурентной деловой среды.
Kazakhstan Broadens Its Investment Horizons Beyond the Commodities Sector